AKSYON AN
Derivasyon etimolojikMo aksyon an soti nan laten (actio), ki vle di egzèsis posiblite pou fè.
Nan yon sans pwosediral , dwa pou ale devan yon jij oswa yon tribinal pou chèche pwoteksyon yon dwa oswa yon enterè.
Yon aksyon se yon aktivite legal pa nati, piske li bay nesans a relasyon legal, dwa ak obligasyon , chay ak pouvwa.
Dwa pou Aksyon an se yon pouvwa chak moun genyen pou mande Leta pwoteksyon jiridiksyonèl li atravè ògàn jidisyè konpetan li an; sa a se yon dwa pwosediral e se sa ki bay kòmansman pwosesis la li menm ; dwa pou aksyon an reprezante pa reklamasyon an nan zafè sivil (nan zafè kriminèl avèk plent lan ).
Sa a se yon dwa otonòm, piblik , endividyèl oswa abstrè, ki gen fondasyon li nan garanti konstitisyonèl yo.
Objektif li se pou lanse yon pwosesis legal epi, atravè li, jwenn yon jijman ki rezoud pwoblèm nan (kit se yon ranvwa oswa yon jijman sou merit la, favorab oswa defavorab, kondanasyon oswa akitman). Aksyon an pa gen okenn objektif pou jwenn yon jijman favorab, ni li pa nesesèman vle di yon jijman sou merit la, paske sa mande lòt kondisyon konsènan egzistans reyèl dwa sibjektif sibstansyèl la, pwopriyetè enterè legal sibstansyèl nan litij la, ak dwa pou pote reklamasyon yo.
Apati tout bagay sa yo, li swiv ke aksyon an se dwa piblik, sivik, sibjektif, abstrè ak otonòm, ke chak moun fizik oswa legal genyen, pou jwenn aplikasyon jiridiksyon Leta a nan yon ka espesifik atravè yon santans, atravè yon pwosesis.
Anpil ekspè nan lalwa te bay opinyon yo sou aksyon an; men kèk egzanp:
Couture defini li kòm "Pouvwa legal chak sijè lalwa genyen pou l ale nan ògàn jiridiksyonèl yo pou reklame satisfaksyon yon reklamasyon."
Pou Véscovi , “aksyon an konsiste de pouvwa (abstrè) pou reklame yon sèten dwa ( konkrè ) devan jiridiksyon an ( Pouvwa Jidisyè a oswa tribinal yo), e pouvwa sa a detèmine obligasyon ògàn jiridiksyonèl la pou okipe li, pou ba li mouvman , pou kòmanse pwosesis la, pou finalman nenpòt moun ki egzèse pouvwa a ap gen yon repons: santans lan.”
Rengel Romberg defini aksyon an kòm "dwa sibjektif oswa pouvwa legal yo bay chak sitwayen, pou mande jij la konpozisyon kontè a, atravè aksyon reklamasyon ke demandè a fè vale kont defandè a."
Devis Echandía defini aksyon legal kòm "dwa piblik, sivik, sibjektif, abstrè ak otonòm ke chak moun fizik oswa legal genyen pou jwenn aplikasyon jirisdiksyon Leta a nan yon ka espesifik atravè jijman li yo, atravè yon pwosesis, oswa pou mande pou yo kòmanse yon ankèt kriminèl anvan pwosesis la. Aksyon legal se yon aktivite legal pa nati , piske li kreye relasyon legal, dwa ak obligasyon , chay ak pouvwa."
Carnelutti, bò kote pa l, deklare ke " dwa pou aksyon an dirije kont jij la; li pa nesesè pou moun k ap mande lejitimite a aji; jij la dwe peye atansyon sou aksyon sa a epi li oblije bay deklarasyon li."
Podetti deklare ke aksyon an se "Pouvwa pou mande pwoteksyon legal, moun nan vle fini pwosesis la pou chak moun ki nan yon litij an patikilye; men pou Leta a, ki gen pou objektif lapè sosyal, fen chak pwosesis se santans jis la."
Piero Calamandrei: " Dwa pou aksyon an se aksyon pou mande jistis."
Dapre Chiovenda, eleman yo se: sijè, objè, ak kòz aksyon an.
- Sijè:
a) Titè aksyon an (Demandè oswa reklaman): Se moun ki gen dwa ale devan ògàn jirisdiksyonèl la, pou reklame dispozisyon fonksyon jirisdiksyonèl la, pou chèche jwenn yon konduit fòse espesifik nan defandè a.
b) Ògan jirisdiksyonèl la: Li gen pouvwa pou entèprete lalwa san patipri, konsa li rezoud sitiyasyon ki an diskisyon an.
c) Sijè pasif: Antanke moun k ap resevwa a, li gen dwa pou l aksyon, li rete soumèt devan jij la epi li pote chay ak obligasyon pwosedi yo.
- Objektif aksyon an:
Li konsiste de benefis oswa benefis yo reklame akòz aksyon defandè a. Kidonk, li gen de objektif:
1. Pou ògàn jirisdiksyonèl la fè tout aksyon ki gen pou wè ak deklare lalwa.
2. Pou fonksyon jiridiksyonèl la egzèse pou ajiste defandè a ak yon konduit ke demandè a ap chèche.
- Kòz aksyon an:
Yo mansyone de eleman: yon dwa ak yon sitiyasyon ki kontrè ak dwa sa a. Swadizan vyolasyon dwa a.
Ugo Rocco: “Dwa pou mande entèvansyon leta ak dispozisyon aktivite jiridiksyonèl, pou deklarasyon oswa realizasyon koèsif enterè (materyèl oswa pwosediral) pwoteje nan abstrè pa règ lalwa objektif la.”
Celsus: “Dwa pou nou pouswiv nan tribinal sa ki dwe nou.”
Ramiro Podetti : “…Se eleman aktif nan dwa sibstansyèl; kidonk, se responsablite moun ki gen dwa a pou defann li oswa klarifye li. Efè legal li yo pou egzèsis li koresponn ak leta a. Moun ki gen dwa a sèlman gen pouvwa pou mete pouvwa jidisyè a an mouvman, sa vle di yon devwa pou soumèt li kòm yon sijè nan pwosesis la.”
José Becerra Bautista : "Aksyon an se yon dwa sijèktif pwosediral, diferan de dwa sibstansyèl ki deklare a, ki gen ladan pouvwa ògàn jirisdiksyonèl yo pou entèveni pou aplikasyon obligatwa yon nòm abstrè nan yon ka espesifik."
Carlos Arellano García : “Dwa sibjektif yon moun fizik oswa yon moun moral genyen pou l ale devan yon òganis leta oswa devan yon òganis abitraj pou l mande pou l fè fonksyon jiridiksyon an pou l jwenn pwoteksyon yon swadizan dwa materyèl, swadizan vyole pa moun fizik oswa moral ki swadizan oblije respekte dwa materyèl sa a.”
Sijè aksyon an se demandè a oswa aktè a, ki se eleman aktif la, ak jij la, ki reprezante Eta a kòm sijè oswa eleman pasif aksyon an dirije sou li.
Carl Friedrich Savigny: Chak aksyon dwe satisfè de kondisyon: dwa a ak vyolasyon an, ki se eleman esansyèl. Objektif li se reparasyon vyolasyon ki te fèt anrapò ak dwa a.
Windscheid: Se yon reklamasyon kont moun ki komèt vyòl la, ki vin tounen yon aksyon lè yo deklare l nan tribinal. Reklamasyon an se pou soumèt volonte yon lòt moun.
Manman: Yon dwa piblik sibjektif ki bay pwoteksyon legal kont Leta (pou fè respekte lalwa nan sitiyasyon ki konteste), pou jwenn yon jijman favorab, epi kont defandè a (ki dwe soumèt li a jijman an jiskaske li fini) pou satisfaksyon yon obligasyon. Règleman li tonbe anba lalwa piblik.
Chiovenda: Pouvwa legal pou deklanche aplikasyon lalwa pa ògàn jirisdiksyonèl la, pou ranplase demandè a nan pwoteksyon dwa li. Demandè a pa oblije depoze aksyon sa a menm si li gen dwa sa a. Li fè pati kategori dwa diskresyonè yo.
Hugo Alsina: Yon dwa kont leta a (sijè pasif yon obligasyon pwosediral) pou pwoteksyon yon reklamasyon legal ki baze sou dwa prive. Sa a se yon dwa ke demandè a egzèse kont ògàn leta a ki pral fè fonksyon jiridiksyonèl la. Se yon dwa prive.
Eduardo J. Couture: Dwa abstrè pou aji. Li soti nan yon represyon vyolans prive (jistis vijilan), k ap chèche satisfè yon enterè piblik ak prive. Li lye ak dwa pou fè petisyon. Li ka egzèse menm pa yon moun ki pa gen dwa sibstansyèl oswa materyèl la, depi yo envoke swadizan dwa a ansanm ak swadizan vyolasyon an.
Carlos Arellano García. – Gen yon aksyon legal san yon dwa sibstansyèl oswa materyèl, oubyen gen yon dwa sibstansyèl oswa materyèl men se pa dwa pou pote yon aksyon, oubyen tou senpleman gen yon pèt dwa sa a. Entansyon li se yon rezolisyon favorab. Li elimine vyolans ant moun prive. Li ka sijè a yon delè preskripsyon oswa ekspire.
pou. Aksyon reyèl ak pèsonèl.
b. Aksyon kondanasyon, deklaratwa, konstitif, prekosyon ak aplikasyon.
c. Aksyon nominasyon ak non.
Teyori aksyon yo
Teyori Klasik oswa MonistikTeyori sa a etabli yon eta inite nan aksyon ak lalwa.
Dapre sa, aksyon an konstitye sèlman yon eleman nan dwa sibstansyèl, ki gen rapò ak lide aksyon an ak vyolasyon yon dwa sibstansyèl.
Pami disip doktrin sa a nou jwenn Oémolombe, pou ki aksyon an pa plis pase yon fonksyon ki inifye ak dwa sibjektif la, dwa sibjektif la pase nan antite enpòtan an, kote aksyon an pa ka konsevwa san dwa a.
Lòt disip yo se te Garconnet ak Savigny, dènye a te enkli yon nouvo konsèp aksyon, ki te konsiste de vyolasyon dwa sibstansyèl la ki bay nesans a yon lòt dwa ki gen ladan l yon obligasyon pou moun ki vyole dwa a sispann vyolasyon an, dwa aksyon an depann de egzistans dwa sibstansyèl la ak vyolasyon li.
Teyori sa a etabli ke dwa a antanke aksyon pa te gen otonomi; okontrè, dwa pou aksyon an soti nan vyolasyon yon lòt dwa.
Pou nou refere a teyori aksyon an kòm yon dwa otonòm espesifik, nou dwe premyeman fè referans a konfli ki te pwovoke ant Bernhard Windscheid ak Theodor Müther, kote teyori otonòm dwa aksyon an soti .
Windscheid te diskite ke chak vyolasyon oswa inyorans sou yon dwa sibstansyèl te pwodui yon reklamasyon an favè pati ki te blese a epi kont vyolatè a, pou jwenn konpansasyon pou domaj la oswa satisfaksyon obligasyon an, yon reklamasyon ki te ka jwenn espontaneman, lè moun ki te bay li nesans lan te repare domaj la oswa peye sa ki te dwe a; oubyen otreman, atravè aksyon jiridiksyon an, pou reklamasyon materyèl la te vin tounen yon aksyon.
Se poutèt sa, an konklizyon, nenpòt vyolasyon oswa inyorans sou yon dwa te bay plas pou yon reklamasyon an favè pati ki afekte a ak kont moun ki te lakòz li a, ki te vize jwenn konpansasyon pou domaj la oswa satisfaksyon obligasyon an.
Teyori Müther devlope a eksprime ke aksyon an pa yon aneks nan dwa orijinal la ni yon adisyon nan kontni li, men okontrè, li se yon dwa inik ki egziste akote lòt la kòm pwoteksyon, kidonk, avèk vyolasyon dwa orijinal la, gen de dwa ki gen yon karaktè piblik, tankou: 1) Dwa pati ki blese a anvè Leta pou jwenn pwoteksyon leta; 2) Dwa Leta kont otè domaj la, pou jwenn reparasyon vyolasyon an.
Nan sans sa a, pou Müther aksyon an sete reklamasyon detantè dwa a ki te dirije bay pretè a pou yo te bay fòmil la, pou yo te ka jwenn konpozisyon dwa sibstansyèl ki te vyole a, konsa kondisyon dwa pou pwoteksyon leta a sete yon lòt dwa epi vyolasyon menm dwa a.
Teyori sa a te ekspoze pa pwofesè alman Adolf Wach, nan travay li yo " Manyèl Dwa Pwosedi Sivil" (1885) ak "Aksyon Deklarasyon an" (1888), epi Kisch te swiv li.
Wach te konsidere aksyon an kòm yon dwa otonòm kont Eta a, piske yo te chèche yon aksyon jirisdiksyonèl pou jwenn pwoteksyon dwa yo te envoke a; epi kont defandè a, piske yo te chèche yon desizyon an favè reklamasyon yo te fè yo.
Pou Wach, aksyon an prezante kòm yon dwa sibjektif an li menm, ki gen demandè a kòm sijè aktif la, epi defandè a kòm sijè pasif la, ki konstitye yon relasyon legal diferan de relasyon prive a, ki tonbe anba domèn dwa piblik la.
Nan teyori sa a, aksyon an se yon dwa otonòm, diferan de lalwa sibstansyèl; sibjektif, piske youn nan sijè pasif li yo se Leta; konkrè, piske li lye avèk yon lyen konseptyèl definitif ak lalwa sibstansyèl, ki dirije kont defandè a, epi tou paske li pa koresponn ak nenpòt moun, men ak detantè dwa sibstansyèl ki an diskisyon an, Leta kòm moun k ap resevwa aksyon an, piske pwoteksyon y ap chèche a soti ladan l.
Jan Beatriz Quintero ak Eugenio Prieto eksprime a, pwosesis la se yon mwayen pou akòde yon pwoteksyon legal ki jis, oubyen, si nou gade l sibjektivman, pou satisfè enterè lejitim pwoteksyon an, pou yon dwa ki pa te menase oubyen ki te satisfè pa bezwen pwoteksyon.
Teyori aksyon entèmedyè
Teyori sa a sipòte pa Áscar Von, ki nan travay li ki gen tit "Teyori Eksepsyon Pwosedi ak Prerekizit Pwosedi ", konsevwa aksyon an kòm yon dwa pou jwenn yon santans jis, kidonk li vin tounen yon teyori entèmedyè, kote aksyon an konsidere kòm yon dwa konkrè pou jwenn yon santans favorab, epi abstrè, ki sèlman wè nan li yon senp fakilte legal.
Tèz Von Bülow la , ansanm ak travay Dágenkolb (1877), Plosz (1.880), yo konsidere kòm anvan oubyen anvan teyori abstrè aksyon an, ke nou ka vrèman apresye nan dènye travay Windscheid la, pou ki aksyon se yon bagay plis pase dwa ki triyonfe a, se yon dwa abstrè pou aji, detache de nenpòt fondasyon pozitif ki lejitimize reklamasyon moun k ap egzèse li yo.
Teyori sa a depase lekòl ki defann tèz aksyon an kòm yon dwa konkrè, epi ki konsevwa aksyon kòm yon dwa ki totalman otonòm e endepandan de lalwa sibstansyèl. Objektif li se jwenn yon jijman, kit li favorab pou demandè a kit li pa favorab, kidonk gen yon distansyasyon ak rezilta pwosesis la, li estriktire tèt li kòm yon dwa abstrè, jenerik, inivèsèl, toujou menm jan an, kèlkeswa relasyon sibstansyèl ki orijin pwosesis la.
Nan fason sa a, anba nouvo konsèpsyon sa a, enstitisyon reklamasyon pwosediral la resevwa pwòp otonomi li, ki konsevwa kòm dwa espesifik sa a ki dirije kont defandè a, ki pral varye, selon dwa sibstansyèl ki an deba a.
Jan Couture di a, aksyon an fèt atravè pwosesis la, san yo pa pran an kont rezon oswa absans rezon ki fè demandè a mande a.
Teyori abstrè aksyon an te devlope pa Francesco Camelutti, Alfredo Rocco, Ugo Rocco, e pami disip li yo genyen tou Enrico Tulio Libman, Eduardo J Couture, Hernando Devis Echandía, Jairo Parra Quijano, Hernán Fabio López Blanco.
Pou entelektyèl italyen Francesco Camelutti a, aksyon an konstitye yon dwa sijèktif pwosediral abstrè ak piblik pou akonplisman pwosesis la. Aksyon an konstitye yon dwa sijèktif pwosediral otonòm anvan pwosesis la; sa vle di, nan moman pwosesis la kòmanse, konfli a deja egziste. Pandan ke lalwa enpoze, pami lòt bagay, chay reklamasyon an , sou ki depann non sèlman egzistans pouvwa jij la men tou egzistans devwa li, depoze reklamasyon an konstitye an menm tan akonplisman yon chay ak egzèsis yon dwa sijèktif pwosediral.
Li eksprime lè yo di aksyon an se yon dwa sibjektif ke yon moun genyen antanke sitwayen pou jwenn rezolisyon dispit la nan men Leta; li se dwa sibjektif pwosediral pati yo, piske dwa sibjektif la se yon enterè ki byen pwoteje pa yon obligasyon, ki gen realizasyon depann de yon aksyon volonte moun ki gen dwa a, etandone pwosesis la pa inisye ex officio pa jij la, men li aji sou demann yon pati, aksyon sa a yo rele yon demann, ki soti pou ofisyèl la, obligasyon pou bay.
Carnelutti deklare ke abstrèksyon enstitisyon aksyon an konsiste nan endepandans li parapò ak dwa sibstansyèl ki envoke a, paske aksyon an gen tandans pou yon pwononsyasyon jidisyè pou yon rezolisyon jis nan dispit la, avèk tout otonomi, kidonk aksyon an pa chanje kèlkeswa dwa sibstansyèl ki te deba nan pwosesis la, kit santans lan favorize moun ki entwodui aksyon an oswa non, kit yo aksepte reklamasyon yo fè a oswa non.
Pou rezime teyori Camelutti a, nou ta ka rezime l ak pwopozisyon sa a: aksyon an konstitye yon dwa otonòm anvan pwosesis la, men li gen yon nati sibjektif, pwosediral ak abstrè.
Alfredo Rocco rafine konsèp Camelutti a, li fè remake aksyon an se yon dwa piblik sibjektif kont Leta a, kont ògàn fonksyon jiridiksyonèl yo, epi sèlman kont yo, pa kont advèsè a, kontni li se yon enterè abstrè an tèm de entèvansyon Leta a, pou reyalizasyon aplikasyon règ sibstansyèl la nan ka espesifik la, ak yon objektif pou realizasyon enterè pwoteje yo.
Ugo Rocco devlope sijè aksyon an kòm yon dispozisyon jiridiksyon, ki baze sou etid Carnelutti yo, epi li eksplike ke se dwa pou reklame entèvansyon Leta a ak dispozisyon aktivite jiridiksyonèl pou asire oswa reyalize avèk fòs enterè sibstansyèl pwoteje nan abstrè pa lalwa objektif la , kidonk kontni dwa aksyon an se dispozisyon jiridiksyon an, sa vle di, aktivite pozitif Leta a.
Teyori sa a konsevwa aksyon kòm yon pouvwa oswa yon kapasite ke chak sijè lalwa genyen, pou mande pouvwa jiridiksyon Leta a.
Pami entelektyèl ki sipòte teyori sa a, nou jwenn Kóhler, Nicoló Coviello ak Eduardo J. Couture, pami lòt moun.
Pou Kóhler, sijè a, olye ke li gen dwa pou l kòmanse yon pwosesis, li gen pouvwa pou l kòmanse li, piske sa a se yon emanasyon pèsonalite legal li, kidonk sa transfòme aksyon an an yon pouvwa oswa yon senp fakilte pou mande jiridiksyon, ki baze sou dwa a libète.
Coviello, bò kote pa l, te konsevwa aksyon an nan de sans: sans materyèl, dapre ki aksyon an se pouvwa pou envoke otorite Leta a pou defans dwa a; ak sans fòmèl oswa pwosediral, konprann kòm yon senp reyalite, ekivalan a egzanp pwosediral la, ki pa yon dwa ni yon eleman ladan l.
Eduardo J. Couture, an referans a aksyon eksprime a, deklare ke nan règ lalwa a, vyolasyon prive transfòme an yon petisyon devan otorite a; petisyon sa a konstitye pouvwa legal moun nan genyen pou l ale devan otorite a, ki pa ka retire nan men pèsonn, paske, avèk jistis pa pwòp men yon moun entèdi, pouvwa sa a se mwayen nesesè pou jwenn dispozisyon jiridiksyon pou reyalize jistis atravè otorite a, epi prive l de toude ta se refize l jistis.
Lè y ap pale de nati dwa pou aksyon an, yo soutni ke li gen yon karaktè sivik ki inheran a chak sijè lalwa nan kondisyon yo kòm sa; se menm dwa konstitisyonèl pou petisyon bay otorite a, ki enskri nan pifò Konstitisyon aktyèl yo, kidonk aksyon an ta yon espès nan kategori dwa petisyon yo, piske dwa konstitisyonèl pou petisyon an pa lòt bagay ke dwa pou parèt devan otorite a.
Couture eksplike ke istorikman, aksyon an te konfonn ak lòt pouvwa legal oswa kapasite yo te bay menm non an, kidonk aksyon an se yon pouvwa, piske li fè pati chak moun kòm sa, li se yon emanasyon pèsonalite li, ki gen kontra pou mete an fonksyon aktivite jiridiksyonèl Leta a, pou pwosesis la ka fèt.
Couture, nan travay li a Fondamantal Dwa Pwosedi Sivil la, deklare ke aksyon an se pouvwa legal ke chak sijè lalwa genyen pou l ale nan ògàn jiridiksyonèl yo pou reklame satisfaksyon reklamasyon li an.
Nan travay sa a, Couture pa pale de aksyon kòm yon dwa sivik, men kòm yon pouvwa, ke li di ki enskri nan Atik 10 Deklarasyon Inivèsèl Dwa Moun, ke Asanble Jeneral Nasyonzini an te apwouve nan dat 10 desanm 1948.
Li mete aksan tou ke aksyon an se yon dwa piblik, piske byenke aksyon an egzèse pa yon moun prive, enterè kominote a an jwèt , tankou rezolisyon konfli pou viv nan amoni, lapè sosyal ak sekirite ; Li otonòm tou, piske li diferan non sèlman de dwa sibstansyèl, men tou de reklamasyon an, nan mezi li se yon dwa ki abite nan nenpòt moun, ki gen dwa ale nan ògàn jiridiksyonèl yo, pou yo egzamine reklamasyon yo a, kèlkeswa rezon oswa mank rezon demandè a, kidonk aksyon an viv epi aji endepandamman de dwa ki gen entansyon pwoteje nan pwosesis la.
Yon lòt bò, aksyon eksprime Couture a diferan de reklamasyon an, ki konsevwa kòm oto-atribisyon yon dwa pa sijè a ki envoke li epi ki mande espesyalman pou pwoteksyon legal la vin efikas anrapò ak li, konsa menmsi reklamasyon an ka rejte nan jijman an, dwa aksyon an ap fin akonpli epi egzèse nan totalite li.
Aksyon an gen yon karaktè abstrè, piske li aplike pou tout manm kominote a, li se yon dwa sivik ki egzèse atravè dwa konstitisyonèl petisyon an, ki konstitye yon enstriman relasyon ant Leta ak sitwayen an, ki garanti yon sistèm pwoteksyon jidisyè efikas.
Karakteristik aksyon an
Yon aksyon se yon dwa sibjektif ki jenere yon obligasyonDwa pou egzèse otorite a limite a mande Leta pou bay aktivite jiridiksyonèl, epi Leta gen obligasyon pou bay li atravè pwosesis la.
Li piblik nan sans ke objektif li se satisfaksyon enterè jeneral la sou enterè patikilye a, atravè rezolisyon dispit yo ak mentni lòd sosyal ak lapè, pou evite jistis pa men lèzòm.
Aksyon an gen pou objektif pou l deklanche oswa inisye pwosesis la; p ap gen okenn pwosesis san aksyon an pa fèt, epi li diferan de konsèp reklamasyon an, ke n ap wè pita.
Aksyon an chache pou Leta bay jirisdiksyon li atravè yon pwosesis, e jan sa di a, p ap gen okenn pwosesis konsa san yon aksyon anvan sitwayen an k ap chèche pwoteksyon Leta bay la pa egzèse.
Kontrèman ak yon reklamasyon, jan nou pral wè sa, yon aksyon gen pou objèktif pou yo pwononse yon pwononsyasyon, yon jijman, kit se an favè oswa an defavè.
Dwa pou pran aksyon legal se pou tout moun, kit se moun natirèl kit se moun moral.
Yon reyalite se nenpòt evènman. Evènman sa yo ka enpòtan pou lalwa, e pakonsekan yo rele yo reyalite legal , oubyen pa enpòtan, e yo ka rele yo reyalite ki pa legal, oubyen senp reyalite.
Reyalite yo kapab pozitif oubyen negatif. Premye yo enplike yon aktivite oubyen yon aksyon, dezyèm yo yon omisyon.
Chak evènman oubyen chak ensidan, kit se pwodui pa lanati oubyen pa lèzòm, se yon reyalite.
Evènman legalman enpòtan yo pwodui efè legal; sa vle di, kòm konsekans evènman an, yon dwa kreye, modifye, oswa etenn. Pa egzanp, nan yon kontra lavant, achtè a akeri dwa pou egzije atik ki te achte a epi vandè a dwa pou egzije peman. Debitè a, atravè peman efikas (ekselans sa ki dwe a, kit se lajan oswa yon lòt bagay), etenn obligasyon anvè kreditè a.
Yon kontra kreye dwa ak obligasyon, epi peman an efase dwa ak obligasyon sa yo. (Toulede se reyalite legal.) Sepandan, se pa tout obligasyon ki soti nan yon kontra; yo kapab tou soti nan lalwa ak nan krim ak kwazi-krim.
Reyalite legal yo se evènman natirèl ki pwodui efè legal; sonje byen ke yon reyalite pwodui efè legal lè li kreye, modifye, oswa etenn yon dwa.
Nan ka reyalite legal yo, nou ap pale de reyalite kòm yon sous lalwa, pa reyalite kòm objè yon reklamasyon. Se pa toujou aksyon imen, tankou lè yon moun domaje byen yon lòt moun, sa ki pouse yon lòt moun reklame konpansasyon pou domaj yo. Yo kapab rive tou akòz evènman ekstèn oswa aksidantèl, ki pa gen rapò ak aktivite imen, tankou tranblemanntè, ki, pa egzanp, ka etenn dwa pwopriyete yon bagay akòz destriksyon li.
Prensip pwosedi advèsè a se garanti ki pi efikas pou egzèsis dwa defans nan sistèm legal nou an, piske, pami règ pwosedi yo, se li ki pi lye ak dwa sa a. Prensip sa a ankouraje rezolisyon konfli ki baze sou akizasyon ak prèv prezante yon fason ke pati advès la ka refite yo nan yon tan rezonab sou yon pye egalite.
Se poutèt sa, kontradiksyon an rezime a konesans chak pati genyen sou divès eleman, ni nan reyalite ni nan dwa, ke advèsè a itilize pou sipòte reklamasyon l yo. Sa vle di, maksim demode " audi alteram partem " (tande lòt pati a).
Se poutèt sa, okenn dokiman, oswa lòt prèv ki gen entansyon detèmine rezilta litij la, p ap gen efè yo vle a sof si li te sibi yon kont-entèwogasyon, sa vle di, si li te pote nan atansyon pati advès la. Jij la, ki dwe, nan tout sikonstans, respekte prensip pwosedi advèsè a, ka sèlman kenbe nan desizyon l eksplikasyon li te resevwa nan kont-entèwogasyon an epi li ka eskli nan pwosedi a nenpòt dokiman ki pa te soumèt nan yon tan ki apwopriye.
Dapre Sergio Germán, prensip kontradiksyon an “se yon garanti pou dwa pati yo pou defans, pa pou dwa jij yo.” Li kontinye, “Tèlman jirisprudans, ki sipòte pa doktrin legal la, sanksyone yon fason konsistan e fèm, avèk anilasyon oswa kasasyon selon ka a, jijman ki soti sou dokiman ak ekriti ki soumèt bay jij yo san respekte prensip kontradiksyon an.” [1]
An brèf, pwen an se pou pwosè a rive jwenn bon moun nan, pou defandè a gen yon tan rezonab pou reponn, epi pou tout aspè reklamasyon an byen kominike. Sa a se yon garanti efikas pou dwa pou yon defans ak dwa pou konteste prèv yo prezante nan tribinal la.
Pwosesis la, dapre Dr. Mariano Germán, “implike yon relasyon fidelite mityèl ant pati yo, kote pa gen okenn sipriz ki ka febli dwa pou yon defans. Epi fidelite sa a disparèt lè demandè a, ki konnen kote li dwe notifye kontrepati li a, nan fwod epi pou anpeche defandè a defann tèt li, fè yo remèt plent lan nan yon adrès ki pa koresponn ak verite a; lè avoka a, ki konnen kiyès avoka advès la ye, pa notifye lèt la, kidonk li jwenn yon jijman pa defo; lè pati a pa notifye defandè a ase tan; lè pati a, ki pwofite yon jijye ki pa gen skrupil, anrejistre ke li te notifye defandè a, alòske an reyalite li pa t fè sa.” [2]
Apre ti entwodiksyon ki anwo a, nou pral analize Prensip Kontradiksyon an nan Pwojè Kòd Pwosedi Sivil Dominikèn nan, epi nou pral egzamine atik ki fè referans a prensip sa a.
Atik 2. Tribinal yo sèlman oblije respekte lalwa epi yo dwe toujou aji avèk enpasyalite. Yo dwe sèlman bay lòd pou sa ki jis epi itil pou rezoud dwa ki an diskisyon ant pati yo ak entèvenan yo, ni pou okenn mezi ki vyole dwa fondamantal ki nan Konstitisyon an, trete entènasyonal yo ak lòt dispozisyon sistèm legal la. Nan tout ka, yo dwe aji dapre sa ki esansyèlman rezonab.
Atik 5.- Paragraf.- Chak tribinal ki konnen yon litij dwe respekte garanti jidisyè ki fòme yon pwosesis legal.
Atik 8.- Paragraf III.- Tout prèv ki sèvi kòm baz pou desizyon yon tribinal la dwe kominike davans bay pati advès la pou yo ka egzamine yo epi konteste yo nan yon tan rezonab.
Atik 12.- Paragraf.- Pati yo gen dwa a youn oubyen plizyè odyans kote yo ka prezante tribinal la oralman, nan yon fason piblik e kontradiktwa, vèsyon yo sou reyalite yo, agiman yo ak mwayen prèv yo.
Atik 17. Paragraf I. Garanti jidisyè pou yon pwosesis legal dwe aplike nan tout kalite pwosedi jidisyè ak administratif. Paragraf IV. Pou prezante oswa konteste reklamasyon efektivman, li nesesè pou envoke yon enterè lejitim nan dispit la.
Atik 20.- Pandan pwosesis la, tout moun gen dwa, nan tout egalite, a yon jijman advèsè epi avèk garanti yon pwosesis legal.
Atik 64. Pou pati ki gen yon reklamasyon, aksyon an se dwa pou yo tande l, pou tribinal la ka deside si reklamasyon an byen fonde ou pa. Pou pati advès la, aksyon an se dwa pou konteste baz reklamasyon sa a.
Atik 66.- Nenpòt aksyon ki fèt pa oswa kont yon moun ki prive de dwa pou l antre an aksyon pa admisib.
Atik 71.- Pou sipòte reklamasyon yo, pati yo gen obligasyon pou yo ale sou pwòp reyalite pa yo ki sèvi kòm kòz yo.
Atik 79.- Pati yo dwe fè youn lòt konnen, nan yon tan ki apwopriye, reyalite ki sèvi kòm kòz reklamasyon yo, prèv yo deklare ak mwayen legal yo envoke, pou chak moun ka prepare defans yo.
Atik 72.- Tribinal la pa ka baze desizyon li sou reyalite ki pa te deja deba.
Atik 73.- Pami eleman deba a, tribinal la ka pran an konsiderasyon menm reyalite ke pati yo pa t espesyalman envoke pou sipòte reklamasyon yo, depi yo enpòtan pou solisyon ka a epi pati yo te envite pou bay obsèvasyon yo jije nesesè sou yo.
Atik 75.- San prejije dispozisyon ki nan Paragraf I Atik 4 Kòd sa a, tribinal ki jije li nesesè pou bay oswa pou remete sou reyalite ak aksyon ki an kontestasyon yo yon klasifikasyon diferan de sa pati yo te bay la, dwe notifye pati yo pou yo ka prezante obsèvasyon yo.
Atik 78. – Yo pa ka jije okenn pati si yo pa te tande yo legalman oubyen si yo pa te konvoke yo jan sa dwe fèt.
Atik 80. Nan tout sikonstans, tribinal la dwe obsève epi aplike prensip pwosedi advèsè a. Tribinal la pa ka anpeche aksè nan tribinal a nenpòt moun ki kwè dwa yo te vyole.
Atik 81. Eksepte si gen lòt dispozisyon pou pwosedi defo, tribinal la ka, nan desizyon li a, sèlman konsidere reyalite, eksplikasyon ak prèv ki te prezante epi ki te deba nan yon fason advèsè. Li pa ka baze desizyon li sou baz legal ke li te envoke ex officio san li pa envite pati yo pou soumèt obsèvasyon yo anvan.
Atik 82.- Lè lalwa pèmèt oswa nesesite jistifye pou bay lòd pou yon mezi san yon pati pa konnen, pati sa a gen yon rekous apwopriye kont desizyon ki fè l mal la, san prejije ekzekisyon pwovizwa mezi a, nan ka eksepsyonèl kote li otorize.
Atik 124.- Akseptasyon demann lan vle di rekonèt bon baz reklamasyon advès la epi renonse dwa pou konteste yo.
Atik 146.- Lè yon tribinal fin rann yon desizyon sou demann yon tribinal, aksyon pou retire menm desizyon an ap jije epi deside pa menm tribinal la nan yon fason kontradiktwa.
Atik 193.- Demandan an dwe notifye defandè a, ansanm ak plent lan, envantè dokiman ak lòt bagay ki pral sèvi pou sipòte li; apre li fin depoze yo nan kondisyon ki prevwa nan paragraf Atik 1095 Kòd sa a. Paragraf II.- Tribinal la dwe deklare inadmisib pou rezon desizyon nenpòt dokiman ak lòt prèv ke depo yo pa te notifye bay pati advès la.
Atik 194.- Defandè a dwe depoze dokiman ak lòt prèv li konsidere ki enpòtan pou egzèsis dwa defans li nan senk jou apre dat desizyon ki pase lòd pou depoze yo, men pa nan okenn ka apre odyans ki te fikse pou diskite prèv yo.
Atik 195.- Nan de jou apre depo dokiman yo jan atik anvan an prevwa a, defandè a dwe notifye depo sa a bay demandè a ak entèvenan yo, si genyen.
Atik 196.- Paragraf I.- Yo pa dwe depoze okenn dokiman apre odyans lan pou diskite sou prèv yo.
Atik 202.- Demandan an ap fè konnen defans li anrapò ak reklamasyon ak ensidan yo atravè yon soumèt ekri, pa pita pase jou ki fikse pou pwochen odyans lan, kote y ap deba sou akizasyon respektif yo.
Atik 208. Paragraf . Nan odyans lan kote y ap diskite sou merit reklamasyon an, pati yo ka fè obsèvasyon konsènan objè reklamasyon an ak prèv yo prezante yo. Premyèman, demandè a, epi answit defandè a.
Atik 210. Nan senk jou ki vin apre yo, pati yo ka devlope obsèvasyon ak agiman yo atravè dokiman ekri depoze nan greffye tribinal la. Dosye a p ap pare pou jijman toutotan dat limit yo te prevwa pou dokiman sa yo pa ekspire.
Atik 218.- Pwosè a ap depoze pa yon jij epi li pral genyen: 7yèm. Prezantasyon prèv ke demandè a gen entansyon prezante;
Atik 219. Nan senk jou apre yo fin resevwa plent lan, demandè a dwe depoze nan men grefye tribinal la orijinal somasyon an ansanm ak dokiman ak lòt bagay li te prezante nan premye plaidoirie a, dapre kondisyon ki prevwa nan paragraf I Atik 1095 Kòd sa a. Paragraf I. – Nan depo dokiman ak bagay yo, demandè a dwe presize prèv li vle prezante ak chak nan yo.
Atik 220.- Paragraf.- Nan ka gen plizyè defandè, si youn oubyen plizyè ladan yo gen reprezantasyon legal epi lòt yo pa genyen, pwosesis la ap kontinye nan yon pwosesis advèsè.
Atik 224. Paragraf I. Omwen senk jou anvan dat odyans lan mansyone nan pati prensipal atik sa a, defandè a dwe depoze bay greffye tribinal la dokiman ki gen ladan l reklamasyon ak mosyon ensidan li gen entansyon depoze kont reklamasyon an. Paragraf III. Dokiman ak lòt prèv ki sipòte reklamasyon ak mosyon ensidan yo, ansanm ak prèv ki gen rapò ak defans sou merit la, dwe depoze davans epi yo dwe notifye depoze yo ansanm ak dokiman konsènan reklamasyon ak mosyon ensidan yo.
Atik 227.- Senk jou anvan odyans lan, demandè a dwe depoze dokiman ki gen mezi ankèt yo bay greffye tribinal la epi notifye pati advès la, atravè yon notifikasyon ant avoka. Paragraf.- Defandè a ak nenpòt entèvenan ka konteste demann mezi ankèt yo nan menm odyans lan pou egzamine admisibilite yo.
Atik 228.- Nan odyans ki fikse pou diskisyon sou si mezi ankèt yo apwopriye oubyen pa, defandè a ak entèvenan yo, si genyen, ka mande mezi ankèt yo jije apwopriye pou defans yo.
Atik 229. Sou demann yon pati ki enterese, se sèlman mezi ankèt ki te deja notifye bay pati advès la yo ka bay lòd. Paragraf I. Nan limit konklizyon pati yo fikse yo, tribinal la dwe bay lòd pou mezi ankèt li jije apwopriye e itil pou etabli verite pwen ki an kontestasyon yo epi li dwe fikse yon nouvo odyans pou kontinye ak jijman kontès la oswa ak ekzekisyon mezi ankèt yo, oswa diskisyon sou rezilta yo, si se responsablite twazyèm pati.
Atik 232. Paragraf I. Yon fwa konklizyon yo sou merit dispit la fin prezante, epi si pati yo mande sa, tribinal la ap akòde peryòd, ki pa depase kenz jou, pou devlope agiman yo. Premye peryòd la ap akòde bay demandè a ak nenpòt entèvenan volontè. Dezyèm peryòd la ap akòde bay defandè a ak nenpòt entèvenan obligatwa; san prejije pouvwa tribinal la pou akòde peryòd ki pi kout pou repons ak kont-repons.
Atik 243.- Paragraf.- Chak dokiman ki gen yon ensidan dwe notifye avoka pati kont ki li a nan fason ki prevwa pou ensidan yo anba Tit "Sou Pwosedi devan Tribinal Premye Enstans yo".
Atik 244.- Defandè a nan ensidan an dwe prezante defans li pa mwayen yon konklizyon ekri nan odyans lan pou konesans demann sa yo; li ka depoze dokiman ak pyès yo ansanm ak ekri a.
Atik 245.- Nenpòt deklarasyon ofisyèl ki gen rapò ak yon inadmisiblite, yon eksepsyon oswa nenpòt lòt ensidan ki gen efè sou jiridiksyon an oswa sou reklamasyon an ap gen yon notifikasyon anvan li bay avoka pati yo ki konstitye yo, pou nan senk jou apre notifikasyon sa a yo ka fòmile objeksyon yo, toujou pa mwayen yon dokiman ekri adrese bay tribinal la atravè yon avoka ki konstitye.
Atik 343.- Pandan ekzekisyon mezi ankèt yo e kèlkeswa kote y ap fè l la, avoka pati yo ka fè obsèvasyon epi soumèt demann konsènan ekzekisyon an, menm si pati yo pa la.
Atik 352.- Nenpòt moun ki pretann yon reyalite nan tribinal dwe pwouve li. Okontrè, nenpòt moun ki pretann li lib, totalman oswa pasyèlman, anba konsekans reyalite sa a dwe pwouve kòz liberasyon li.
Atik 356.- Tout prèv ekri ak materyèl dwe depoze nan sekretarya tribinal responsab la, nan delè ki prevwa nan kòd sa a oswa tribinal la fikse.
Atik 357.- Tout prèv ekri ak materyèl yo pral deba nan soumèt ekri respektif pati yo ak entèvenan yo, si sa aplikab.
Atik 363.- Pati ki vle fè vale kòm prèv yon ak otantik oubyen yon ak anba siyati prive gen obligasyon pou depoze l nan sekretarya tribinal la, nan fòm ak delè Kòd sa a etabli pou chak tribinal epi dapre chak pwosedi.
Atik 365.- Si nan kad yon pwosè yon pati sèvi ak yon fotokopi yon ak otantik oubyen anba siyati prive kote li pa t pati oubyen yon dokiman ki nan posesyon yon twazyèm pati, li ka mande tribinal ki responsab li a pou l bay lòd pou yo ba li yon kopi sètifye oubyen pou yo pwodui dokiman an.
Atik 366.- Si tribinal la jije demann lan byen fonde, li dwe bay lòd pou yo remèt oswa pwodui dokiman an, an orijinal, kopi, oswa ekstrè, selon ka a; nan kondisyon ak garanti tribinal la li menm ka etabli. Si sa nesesè, sa ka fè l sibi yon amann.
Atik 369. Sòf si dispozisyon ki gen rapò ak mezi ankèt yo ye, epi depi dispozisyon sa yo konpatib ak zafè sa a, pati ki vle itilize yon dokiman ki, dapre akizasyon li a, nan posesyon advèsè li a oswa yon twazyèm pati, ka mande tribinal la pou l bay lòd pou l pwodui li nan yon tan espesifik; tribinal la ka enpoze yon peman amann, selon sikonstans yo ak gravite akizasyon an. Paragraf V. Nan aplikasyon mezi ankèt sa a, tribinal la ka, nan odyans lan oswa nan chanm li yo, osi byen ke nan nenpòt lòt kote, tande imedyatman moun ki gen temwayaj li jije itil pou chèche konnen verite a, depi li te bay lòd epi egzekite mezi sa a nan yon fason advèsè.
Atik 375. Nan tout ka e devan tout jiridiksyon, lè yo bay lòd pou fè yon ankèt, temwen yo ka prezante prèv opoze yo san yo pa bezwen yon lòd. Dwa pou gen yon kont-ankèt se yon kesyon lalwa.
Atik 430.- Lè yo fin bay lòd pou verifikasyon yo fèt pandan deliberasyon an, yon fwa yo fin fèt, tribinal la ap bay lòd pou yo relouvri deba yo pou yo ka diskite rezilta yo yon fason kontradiktwa.
Atik 574. Nan senk jou ouvrab apre ekspirasyon peryòd ki prevwa nan atik anvan an, moun k ap fè apèl la dwe depoze nan men grefye tribinal apèl la dokiman ki gen apèl la ansanm ak yon envantè nouvo dokiman yo prezante kòm baz pou apèl la. Yo ka ranplase soumèt dokiman yo pa yon referans a dokiman yo te soumèt pou premye enstans lan, sof si y ap prezante nouvo dokiman.
Atik 576.- Omwen senk jou anvan dat odyans lan, moun k ap fè apèl la dwe depoze nan greffye tribinal la dokiman ki gen ladan l ensidan li gen entansyon soulve kont apèl an kesyon an epi omwen de jou anvan odyans lan li dwe avize avoka moun k ap fè apèl la, pa mwayen yon akt de avoka a avoka.
Atik 577.- Dokiman yo ak lòt prèv ki sipòte ensidan yo, ansanm ak prèv ki gen rapò ak defans sou merit la, pral depoze davans epi yo pral notifye depo yo ansanm ak dokiman sa a.
Atik 635. – Yon pati ki vle pretann fo dokiman li te remèt, kominike, oswa pwodui nan yon apèl pa lòt pati a dwe notifye lèt la fòmèlman, atravè kominikasyon ant avoka, pou deklare si li pèsiste nan itilize dokiman sa a oswa, okontrè, si li pa fè sa. Pati ki resevwa notifikasyon sa a dwe reponn kategorikman, nan uit jou, swa afimativman oswa negatifman.
Atik 640.- Dapre dispozisyon ki etabli pou chak matyè, moun ki pretann li se yon kreditè dwe pwouve kalite li envoke a epi resiprokman li gen responsablite pou debitè a jistifye lefèt ki pwodui disparisyon obligasyon li an.
Atik 727. Paragraf I. Pou konfòme li avèk dispozisyon sa a, debitè a dwe notifye kreditè sezistè a sou vant amikal ki prevwa a nan kenz jou apre notifikasyon lòd sezi a; epi kreditè sezistè a dwe reponn nan yon delè ki pa depase senk jou apre dat notifikasyon sa a. Si kreditè sezistè a reponn negatifman, tantativ vant amikal la ap fini. Si youn nan pati yo reponn pozitivman, yo dwe notifye komisè piblik la sou kòmansman vant amikal la ak sispansyon imedya vant fòse a, dapre dokiman ke debitè a ak kreditè sezistè a dwe siyen.
Atik 740.- Nenpòt moun ki, nan okazyon yon mezi ki vize asire ekzekisyon oswa prezèvasyon yon kredi, pwofite de yon dokiman gen obligasyon pou l bay debitè a yon kopi dokiman an, ansanm ak twazyèm moun ki nan men l mezi a egzekite a, nan moman ekzekisyon an.
Atik 774.- Y ap rapòte opozisyon an bay debitè a nan twa jou ouvrab apre yo fin notifye l, ansanm ak tit ki sèvi kòm baz li a epi ak yon sitasyon pou l parèt nan plas, lè, jou, mwa ak ane kote y ap leve pwosesis vèbal sezi machandiz ki mete nan bwat depo sekirite a.
Atik 807.- Apati notifikasyon santans lan, debitè ki sibi sezi a gen yon peryòd yon mwa pou fè apèl kont li.
Atik 882. Nenpòt objeksyon kont distribisyon pri lavant lan dwe endike rezon ki fè li fèt epi yo dwe notifye demandè a ak jij la oswa lòt ofisyèl ki responsab vant lan, avèk opsyon pou yon domisil nan kote sezi a te fèt la, si moun ki fè objeksyon an pa domisil la. Tout sa anba pinisyon pou objeksyon yo pa vo anyen epi pou responsablite pou domaj, si sa aplikab.
Atik 1055.- Lè pwosedi sezi a oswa pwosedi pou jijman an te sijè a reklamasyon ensidan pou defo sibstansyèl pa pati sezi a oswa kreditè anrejistre oswa anrejistre yo oswa nenpòt entèvenan ki gen swadizan dwa lejitimite, jijman jijman an ka fè apèl.
Atik 1095.- Yo dwe depoze akt entwodiksyon pwosè a nan sekretarya tribinal la ki sezi a de jou anvan, omwen, dat odyans lan, ansanm ak pyès ak dokiman ke demandè a vle fè vale, si genyen.
Atik 1119.- Chak pwosedi somè dwe gen yon depo dokiman ak prèv fizik ki sèvi kòm baz pou li, si genyen, bay greffye tribinal ki sezi a. Paragraf I.- Envantè dokiman demandè a depoze a dwe remèt ansanm ak ak kòmansman pwosedi a, ki dwe gen yon notifikasyon pou egzamine dokiman sa yo epi ki dwe konfòm ak kondisyon ki prevwa nan paragraf Atik 1095 Kòd sa a. Paragraf II.- Defandè a ka depoze dokiman defans li yo, si genyen, anvan lè ki fikse pou odyans lan li te resevwa notifikasyon an.
Atik 1347.- Nan ka pwosedi abitraj ad-hoc, sof si pati yo dakò otreman oswa abit yo deside otreman, pwosedi a ap fèt dapre règ sa yo: 5. Pati yo, lè y ap prezante agiman yo, ka bay tout dokiman yo konsidere ki enpòtan oswa fè referans a dokiman oswa lòt prèv y ap prezante oswa pwopoze.
Kanta pou objektif dwa kontradiksyon sa a, nou konstate ke li pa pouswiv yon pwoteksyon espesifik atravè yon jijman favorab pou defandè a oswa akize a (eksepsyon), men pwoteksyon abstrè a pa yon jijman jis ak legal, kèlkeswa sa li ye, ak opòtinite pou yo tande w nan pwosesis la pou egzèsis dwa defans lan nan kondisyon, pouvwa ak chay egal (aksyon nan sans negatif).
Kanta pou objektif li, li pouswiv, yon bò, satisfaksyon enterè piblik la nan bon jistis; epi yon lòt bò, pwoteksyon dwa konstitisyonèl pou defans ak libète endividyèl.
Menm jan nan aksyon an sijè a se aktè a (sijè aktif la) epi Leta a (sijè pasif la); nan reklamasyon an, sijè aktif la se aktè a epi sijè pasif la se defandè a; nan dwa kontradiksyon an, sijè aktif la pral defandè a oswa sijè pasif la pral Leta a.
Dwa pou konteste a bay defandè a sèten dwa, sa vle di, defandè a ka pran plizyè pozisyon anrapò ak reklamasyon demandè a, ke nou ka rezime jan sa a:
Pasif: Defandan an limite a resevwa somasyon an, "notifikasyon an oswa akizasyon an epi li tann rezilta pwosesis la san li pa pran okenn defans.
Opozisyon: Sa a se aksyon defandè a pran pou anile reklamasyon demandè a, epi li ka pran fòm yon objeksyon oswa yon eksepsyon. Nan premye a, defandè a tou senpleman kontredi reklamasyon ki baze sou pwosè demandè a; tandiske nan dezyèm lan, sa vle di, eksepsyon an, jan nou pral wè pita, defandè a envoke diferan reyalite sou ki reklamasyon demandè a baze, pou sipòte defans li.
Admisyon: Sa rive lè defandè a dakò oswa aksepte tout reklamasyon demandè a, ni nan reyalite yo ni nan lalwa yo envoke a.
Antrav pwosediral: Sa konsiste de lè defandè a soulve defans ki vize pirifye pwosesis la oswa anpeche kontinye li, tankou kesyon preliminè yo mansyone nan atik 346 Kòd Pwosedi Sivil la.
Henri Capitant, nan travay li *Vokabilè Legal*, bay plizyè definisyon sou dwa defans lan: “Se ansanm mezi legal ki vize asire pwoteksyon moun ki nan tribinal devan tribinal sivil yo.” Li prezante dwa defans lan sèlman kòm yon dwa moun ki nan tribinal yo posede nan pwosedi legal yo, san l pa remake ke se yon konsèp ki pi laj, ki anglobe dwa aksè a tribinal yo, jan lòt otè te diskite deja. Guillermo Cabanellas, nan *Diksyonè Ansiklopedik* li a, bay yon definisyon enteresan paske li rekonèt ke dwa defans lan pa sèlman gen yon nati kriminèl, men pito li anglobe tout pwosedi legal yo. Li refere a dwa defans lan kòm prerogatif tout moun ki enplike nan pwosedi jidisyè yo pou fè vale reklamasyon yo.
Dwa defans lan tou konsidere kòm repons nenpòt moun ki santi li blese pa aksyon lòt moun. Kidonk, New Legal Encyclopedia defini dwa defans lan kòm "Egzèsis yon aktivite legal pwoteksyon ak reparasyon pou yon moun ki atake pa yon aksyon ki dirije kont li." Pou Eduardo Couture, "Se ansanm aksyon lejitim ki vize pwoteje yon dwa." Gen moun ki konprann li kòm dwa chak èt imen pou dwa li respekte, swa pèsonèlman oswa atravè yon reprezantan legal. Pou ranfòse definisyon yo prezante pi wo a, Joan Picó i Junoy, nan travay li *Garanti Konstitisyonèl Pwosesis la*, deklare: "Validite dwa defans lan asire ke pati yo gen opòtinite pou diskite reklamasyon respektif yo epi refite agiman ke pati advès la ka fòmile pou sipòte pa yo." Tout moun ki patisipe nan yon pwosesis advèsè gen dwa prezante rezon ak agiman yo, osi byen ke pou kontredi sa yo ki nan advèsè yo. Apre nou fin prezante divès definisyon jeneral ke doktrin nan te ofri sou konsèp sa a, li apwopriye kounye a pou nou konnen, yon bò, konsèp dwa defans lan ki deja adapte ak pwosesis sivil la.
Dwa pou yon defans se yon pati esansyèl nan yon pwosesis legal, jan ekspè nan domèn nan te deklare. "Tout dwa sa yo ka gwoupe an de, ki se esans pwosesis legal la: dwa pou yon defans ak dwa pou yon jij enpasyal." E vreman vre, gen definisyon ki enkli dwa pou yon defans eksplisitman. Doktè Miguel Hernández Terán, site Arturo Hoyos nan travay li "Pwosesis Legal nan Doktrin Legal," prezante yon definisyon pwosesis legal kote dwa pou yon defans se klèman yon pati entegral. Li deklare: "Se yon enstitisyon enstrimantal ki pèmèt pati yo nan chak pwosesis legalman etabli, ki fèt san reta san nesesite, gen yon opòtinite rezonab pou yo tande pa yon tribinal konpetan, endepandan ak enpasyal, predetèmine pa lalwa, pou reponn a reklamasyon pati advès la, pou prezante prèv legal ki gen rapò ak sijè pwosedi yo epi pou konteste prèv pati advès la prezante yo, epi pou itilize remèd legal ki etabli pa lalwa kont desizyon jidisyè ki rezonab ak legal, pou moun yo ka efektivman defann dwa yo." Tout moun ki ale nan tribinal gen dwa a yon jijman ki jis, a yon bon administrasyon lajistis, epi a garanti pwosesis legal. Eduardo Jorge Prats, nan tèz li sou Pwosesis Legal, lis garanti sa yo jan sa a:
Dwa pou yon jijman kontredi. Dwa pou yon jijman ki jis. Dwa pou yon jijman piblik. Dwa pou yon jijman rapid. Gen moun ki diskite ke yon pwosesis legal se sous prensip ki ta dwe gide respè dwa tout moun k ap chèche jistis; nan lòt mo, li se fondasyon lalwa pwosediral, ki gen objektif pou prezève dwa moun ki dwe adrese sistèm jidisyè a.
Se dwa defandè a ka fòmile kont reklamasyon demandè a, kote li mande jij la pou l rejte oswa deklare reklamasyon demandè a inadmisib; se dwa espesifik pou l kontradi.
Pa dwe konfonn dwa pou konteste (kòz la) avèk defans lan oswa eksepsyon an (efè a), piske premye a toujou egziste menm si yo pa soulve dezyèm nan. Eksepsyon an se reklamasyon negatif la.
Eksepsyon an, Carnelutti fè remake, jan AZULA CAMACHO site l la, se pwòp rezònman defandè a ki opoze ak sa demandè a envoke a; li se yon kalite kont-pèfòmans paske li konstitye pwòp agiman li yo, ki baze sou diferan reyalite ki gen tandans kite reklamasyon demandè a san fondman.
Dat limit: Sa a se tan yo bay yon moun pou fè yon aksyon oswa pran yon desizyon. Gen de eksepsyon nan règ ki gouvène dat limit yo:
- Nan sèten ka, jij la gen pouvwa diskresyonè pou l akòde yon tèm epi fikse dire li.
- Nan lòt ka, jij la ka chanje dire yon dat limit.
Yo kalkile peryòd tan yo chak èdtan, apati lè ki endike nan dokiman an. Pa konfonn yon peryòd 24 èdtan ak yon peryòd yon jou. Yo kalkile yon peryòd 24 èdtan chak èdtan, alòske yo kalkile yon peryòd yon jou jou apre jou, yo konte 24 èdtan yo soti minwi pou rive minwi kòm yon sèl jou.
Yo kalkile peryòd jounen yo soti nan yon jou konplè pou rive nan yon lòt, yo konte kòm yon jou 24 èdtan ki kòmanse epi ki fini a minwi.
Limit tan ki fikse an mwa: yo kalkile depi dat rive dat, kèlkeswa kantite jou ki genyen nan mwa ki enkli nan peryòd la, pa an peryòd trant jou.
Yo kalkile peryòd jou, semèn, mwa ak ane yo soti nan dat rive nan dat, epi yo pa pran an kont jou aksyon an rive a.
Peryòd tan ki eksprime an semèn yo dwe kalkile apati jou ki pote menm non an nan chak semèn ki vin apre a.
Yo kalkile zak mansyèl yo soti nan dat rive nan dat.
Yo kalkile zak ane a soti nan dat rive nan dat, yon peryòd 2 zan ki soti 3/03/98 pou rive 4/03/2000.
Peryòd klè ak peryòd ki pa klè: Peryòd klè yo se peryòd ki pa enkli dènye jou a oswa jou peryòd la kòmanse oswa fini. Lalwa konsidere kòm jou klè kòm jou ki kòmanse avèk yon notifikasyon. Okontrè, jou ki pa kòmanse avèk yon notifikasyon yo pa konsidere kòm klè.
Ka kote dènye jou a se yon jou ferye: si dènye jou a se yon jou ferye, y ap pwolonje l pou jou kap vini an.
Zafè ki konsène Leta a: si li fè pati yon pwosesis, ogmantasyon an ap yon jou pou chak 60 kilomèt, epi si se yon twazyèm pati ki sijè a sezisman, ogmantasyon an ap yon jou pou chak 12 kilomèt.
Delè ki pwolonje: Peryòd apèl nan jijman JPI yo p ap pwolonje, sof si moun k ap fè apèl la aletranje, ni peryòd revizyon sivil yo, ni peryòd kasasyon yo p ap pwolonje.
An favè ki moun e kont ki moun yo kouri: dat limit yo ka kouri an favè moun ki notifye a e kont moun ki resevwa notifikasyon an.
Apati tout sa ki anwo yo, epi lè nou ajiste yo ak Pwojè Preliminè Kòd Pwosedi Sivil la, nou ka tire pwen sa yo:
1) An prensip, aksyon an ouvè pou tout moun ki gen yon enterè legal pwoteje nan akseptasyon oswa modifikasyon yon reklamasyon. Objè litij la detèmine pa reklamasyon respektif pati yo, ki etabli pa premye agiman yo ak konklizyon defans lan. Li ka modifye pa reklamasyon ensidan lè sa yo gen rapò ak reklamasyon orijinal yo pa yon lyen koneksyon sifizan oswa endivizibilite.
2) Pou sipòte reklamasyon yo, pati yo gen obligasyon pou yo ale sou prèv ki sipòte reklamasyon yo. Tribinal la pa ka baze desizyon li sou reyalite ki pa an kontestasyon. Tribinal la deside sou dispit la dapre règ lalwa ki aplikab yo.
3) Yo pa ka jije okenn pati san yo pa tande yo legalman oswa sipoze yo te konvoke yo jan sa dwe fèt. Pati yo dwe enfòme youn lòt, nan yon tan rezonab, sou reyalite ki sipòte reklamasyon yo, prèv yo prezante, ak agiman legal yo envoke, pou chak moun ka prepare defans yo. Eksepte jan sa prevwa pou pwosedi defo, tribinal la ka, nan desizyon li, konsidere sèlman reyalite, eksplikasyon ak prèv ki te prezante epi ki te deba nan yon fason advèsè; li pa ka baze desizyon li sou agiman legal ke li te envoke ex officio san yo pa envite pati yo anvan pou soumèt obsèvasyon yo.
4) Chak aksyon dwe fèt nan yon delè. Nan ka aksyon volontè, li sijè a preskripsyon. Preskripsyon an disparèt dwa pou pote aksyon an. Preskripsyon aksyon an ap gouvène pa kòd sivil la anrapò ak aspè jeneral li yo, tan preskripsyon an, ak kòz ki anpeche, entèwonp, oswa sispann dewoule li. Yon aksyon pou ki kòd sivil la pa prevwa yon delè espesyal ap sijè a preskripsyon apre ventan. Notifikasyon yon zak pwosediral entèwonp preskripsyon an.
Jou notifikasyon an ak jou ekspirasyon an pa konte nan tèm jeneral pou somasyon, sitasyon, notifikasyon ak lòt zak pwosedi ki prevwa nan kòd sa a ak zak ki notifye bay yon moun oswa yon domisil; pou moun ki domisilye aletranje, tèm nan ap ogmante akoz distans, nan kondisyon ki endike anba lalwa a.
[2] Germán Mejía, Mariano. Atik “Jij la kòm garanti nati kontradiktwa deba yo ak dwa defans lan”, pibliye 14 mas 1993 epi repwodui nan konpilasyon “Enstitisyonalite ak Jistis”, Volim II, 1996. p.142-148.
Nan Santo Domingo, Repiblik Dominikèn, nou gen ekip avoka ki pi konplè e efikas pou ba ou konsèy sou kesyon Pwosedi Sivil ak Dwa Komen. Isit la nan Carlos Felipe Law Firm SRL , nou evalye ka w la gratis e san okenn obligasyon. Rele nou nan 809-847-8731 oubyen ekri nou nan info@fc-abogados.com . Ou kapab tou pale avèk nou isit la.
Carlos Felipe B.Patnè Direktè ak Fondatè
